Schoonloërstraat 32
9444 TH Grolloo
Telefoon   0592-501246
Fax 0592-501673
E-mail info@wijnkoperijstreuer.nl

 

 
08-09-2005

15 Jaargangen Pommard Clos des Epeneaux in restaurant Savelberg, verslag van Gert Crum, wijn







verslag van Gert Crum, wijnschrijver.

Clos des Épeneaux en Benjamin Leroux
Domaine du Comte Armand, eerder veelal Domaine du Clos des Épeneaux genoemd, is een al lang bestaand en eerbiedwaardig wijngoed in Pommard. Benjamin Leroux is de zoon van een bloemist in Beaune, met een passie voor wijn, hoog opgeleid in de oenologie, ambitieus, amper 30 jaar en toch al weer 6 jaar de régisseur van voornoemd wijndomein. Eén en één maakt in dit geval drie.

Bij de kerk in, het hart van Pommard, is Domaine du Comte Armand. Een kleine, stenen boog vormt de toegangspoort tot een binnenplaats. Aan de achterkant van die binnenplaats liggen oude bedrijfsgebouwen: de cuverie en de kelders. Meteen links de trap op is het kantoortje. Daar hangt onder andere een vergeeld diploma, afgegeven in 1872 in Lyon. “Monsieur Le Comte Armand à Pomard” (sic!) heeft een médaille d’or verdiend met zijn wijnen.

De familie Armand is dus al lang eigenaar van dit wijngoed. Sinds ongeveer 150 jaar reeds. Dat zijn ze geworden door huwelijk. Jean-François Armand, afkomstig uit Champagne, trouwt Clothilde Marey en zij krijgt als bruidsschat het Clos des Épeneaux mee. Nicolas Marey en Charlotte Monge, de ouders van Clothilde, hebben in de postrevolutionaire periode, in de eerste helft van de 19e eeuw, een groot wijngaardbezit in de Côte d’Or opgebouwd. Zo heeft de familie Marey-Monge alleen al in Beaune en Pommard 40 hectare, waaronder ook het Château de Pommard. En tot 1988 is de familie ook eigenaar van het leeuwendeel van La Romanée Saint-Vivant, de grand cru in Vosne – welke wijngaard dan van de erfgenamen Marey-Monge overgaat in handen van het Domaine de la Romanée-Conti.

De familie Armand is in de adelstand verheven door de paus – zoals dat ook het geval is met de familie Lafon van het Domaine des Comtes Lafon in Meursault. De huidige eigenaar, Comte Gabriel Armand, circa 60 jaar, is advocaat in Parijs. Hij komt iedere twee maanden naar Pommard, maar bemoeit zich verder weinig met de wijnbouwzaken.

Het gaat om de regie
Wel heeft deze Comte Armand in 1985 een voor zijn wijngoed een gewaagde en achteraf uitermate positief uitgevallen beslissing genomen. Hij benoemt dan de nog pas 22-jarige Pascal Marchand, nog niet eens afgestudeerd aan het Lycée Viticole in Beaune, tot régisseur. Marchand, geboren in Québec, was in 1983 vanuit Canada naar de Bourgogne gekomen om aan het Lycée Viticole een opleiding te volgen.

In januari 1985 begint hij in Pommard. En vanaf dat moment begint Domaine du Clos des Épeneaux en Pascal Marchand naam te maken. De Pommard premier cru Clos des Épeneaux, de enige wijn die hier dan wordt geproduceerd, wordt met het jaar beter. De 85 is al zeer goed, de 88 is fijn, de 89 excellent en de 90 briljant.

Begin jaren negentig schrijf ik in Perswijn:  “Clos des Épeneaux is van grand cru-kwaliteit”. En juist nu wordt bekend dat wijnbouwers in Pommard de procedure zijn gestart om hun beste premiers crus, waaronder voornoemde akker, opgewaardeerd te krijgen tot grand cru – een lange weg, die niet snel tot succes zal leiden.

Pascal Marchand is begonnen met een zo veel als mogelijk biologische cultuur, met het aanzienlijk terugbrengen van de opbrengst per hectare en met een vinificatie waarbij zo weinig mogelijk wordt ingegrepen. Filtering en klaring blijven, als het maar even kan, achterwege. Tevens heeft hij vanaf zijn start de wijngaard opgedeeld in verschillende kavels, al naar gelang de leeftijd van de stokken. Naast jonge aanplant, zijn er ook stokken van nu bijna 70 jaar oud. De verschillende kavels worden vanaf dat moment apart gevinifieerd en aan het eind van het wijnbereidingsproces samengebracht in een evenwichtige assemblage.


In de zomer van 1999, na dik 14 jaar in Pommard, is Marchand toe aan een nieuwe uitdaging. Hij gaat het nieuwe Domaine de la Vougeraie in Prémeaux opzetten, uitbreiden en leiden. Tot zijn opvolger wordt Benjamin Leroux benoemd. Dan 24 jaar. Eerder al heeft hij stage gelopen bij Pascal Marchand op Domaine du Clos des Épeneaux. Zoals hij ook stages heeft gedaan bij Domaine Drouhin in Oregon, op Château Cos d’Estournel in Saint-Estèphe, bij Maison Louis Jadot in Beaune en in Nieuw-Zeeland. Leroux, inmiddels dus 30, is in het bezit van het Diplôme National Oenologie van de Universiteit van Dijon. 

Dichter en dichter bij de absolute top
Benjamin Leroux heeft de kwaliteit en daarmee de reputatie van het Domaine  in de afgelopen jaren nog verder omhoog gebracht.
Nadat Pascal Marchand een solide basis heeft gelegd, is Leroux in de gelegenheid gesteld om de zaken te finetunen.

Hij heeft de biodynamie ingevoerd en de vinificatie is nog meer op finesse en elegantie gericht.
Zo is het houtgebruik in de afgelopen jaren steeds discreter. Bovendien heeft hij de zorg voor meer wijngaarden en wijnen. Want reeds onder Pascal Marchand heeft de familie Armand het wijngaardareaal uitgebreid. Het wijngoed beslaat nu zo’n 7,5 hectare in totaal. In 1994 is 8 ouvrées (ongeveer 1/3 hectare) Volnay en 1,5 hectare Volnay premier cru Les Frémiets gekocht en sinds 1995 worden kavels in Auxey-Duresses en Meursault gepacht. In Auxey-Duresses betreft het voor wit een stuk in Les Boutonniers en voor rood in de premiers crus Les Bréterins en Les Duresses en in Meursault gaat het om ¾ hectare in Les Meix Chavaux.

Op de table de tri wordt een laatste stringente selectie toegepast.
Druif voor druif worden niet voldoende rijpe druiven of door rot aangetaste druiven verwijdert.
Buitengewoon kostbaar gezien het verlies aan druivenmateriaal en arbeidskosten, maar onvervangbaar in moeilijke wijnjaren.
Het verschil in kwaliteit tussen minder en betere jaargangen wordt mede dankzij een table de tri  kleiner gemaakt. 

De kern van het Domaine is en blijft echter het Clos des Épeneaux. Zoals de naam al zegt is dit een volledig ommuurde akker van in totaal 5,23 hectare binnen de grotere premier cru van Les Épenots. Volgens het officiële register ligt 4 hectare, 62 are en 15 centiare van het Clos in de premier cru Les Petits Épenots en 60 are en 93 centiare in de premier cru Les Grands Epenots.

 De wijngaard ligt aan de voet van de helling. De bodem bestaat uit een moederrots van harde kalksteen, waar bovenop een dunne laag arme, ijzerhoudende grond met het nodige erosiepuin. De drainage is excellent – de naam Épenots of Épeneaux refereert aan een grote, ondergrondse waterbeweging. Het relatief hoge ijzergehalte in de bodem geeft tanninerijke, krachtige wijnen met veel bewaarpotentieel.

Het Clos des Épeneaux is daarmee een premier cru van de bovenste plank, hetgeen sinds de professionele zorg van talenten als Pascal Marchand en Benjamin Leroux steeds duidelijker wordt.
De Pommard premier cru Clos des Épeneaux is een juweel en bovendien een monopole. De familie van Comte Armand – er zijn, naar ik denk te weten, 8 aandeelhouders in de familie – is alleeneigenaar van dit juweel en heeft de wijngaard tot nu toe steeds onveranderd kunnen doorgeven aan een volgende generatie. Hier dus geen opsplitsing en versnippering, zo kenmerkend voor Bourgogne.

Superbe lunch
Maart jongstleden is een groot aantal Nederlandse sommeliers en enkele andere wijnprofessionals in de gelegenheid geweest de wijnen van Domaine du Comte Armand te proeven. Benjamin Leroux is speciaal naar Nederland gekomen om achtergrondinformatie en commentaar te geven én om mee te proeven.

Want nooit eerder, ook niet in Pommard, is er een dergelijk omvangrijke, verticale proeverij van het Clos des Épeneaux geweest. Een aantal van de gepresenteerde wijnen is ook niet meer op het domein te vinden. Het merendeel van de flessen voor deze gelegenheid is afkomstig uit de collectie van de gebroeders Vellinga van De Vier Heemskinderen uit Stavoren, importeur sinds jaar en dag van prachtige bourgognes waaronder die van Domaine du Comte Armand.

De locatie van deze grootse proeverij is het prachtige Restaurant Savelberg te Voorburg. Henk Savelberg en zijn equipes hebben na de proeverij een schitterende lunch geserveerd, met onder ander een Salade van “Charlotte” aardappel en truffel met gebakken langoustines en gedroogd Pancetta spek, Kabeljauw uit de oven, bedekt met gelakte kalfswang, zoete uienpuree en visjus en Filet en kotelet van reegeit met rodebiet en lauwwarme salade van Topinamboer, appel en selderij met eigen jus geparfumeerd met specerijen.

Vervolgens is er de proeverij, waarbij we beginnen met een witte Auxey-Duresses 2003, een rode Auxey-Duresses 1er cru 2002, de Volnay 1er cru Frémiets 2002 en een Pommard 1er cru 2002. De laatste wijn is een gedeclasseerd deel van de Pommard 1er cru Clos des Épeneaux.

Koninklijke proeverij
Vijftien verschillende jaren van het Clos de Épeneaux komen in het glas. Nooit eerder vertoond, geweldig leerzaam en bovenal een fascinerend feest.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 2003 komt als fustmonster. Geproduceerd van 50 jaar oude stokken met een rendement van 23 hl/ha. Prachtig kersenfruit. Zeer Pommard. Mondbeleving als altijd gespierd en hoekig. Prachtige aroma’s in finale, krachtig en complex. Opmerkelijk dat de wijn tot het moment dat deze proeffles van het vat is getrokken niet is overgestoken geweest. Dus anderhalf jaar op zijn lies fines. Wijn met prachtige toekomst.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 2002 toont in alles de klasse van het terroir en het oogstjaar. Fijne pinotneus, zoet fruit en viooltjes. In de mond rijpe kersen met mooie zuren. Schitterende balans van rijp, zoet fruit en mooie, subtiele zuren. Elegant en verfijnd.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 2001 mist wat vulling en vlezigheid. Niettemin prima wijn met mooie zuren en rijpe tannines. De oogst was laat. In Bourgogne spreekt men van een “klassiek jaar”.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 2000 oogt nog verrassend jong. De neus is open en mooi met viooltjes, zwarte kersen, morellen. De smaak toont een prachtige balans. Er is kracht en er is elegantie met een prima aciditeit. In de lange afdronk veel fruit. Opvallend goed.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1999. Benjamins eerste oogst op het domein. Een rendement van 44 hl/ha – samen met 1996 en 1990 het enige jaar in de recente geschiedenis van het domein met een rendement van meer dan 40 hectoliter! Maakt in alles de reputatie van het oogstjaar waar. Superieure wijn met veel diepte, met veel nuances. Krachtig, complex en heerlijk lang. Vol concentratie en vol toekomst.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1998. In de schaduw van de 99. Niettemin prachtige, complexe neus. Terroir komt, na dik 6 jaar, in volle glorie naar voren.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1997 bezit een nog jeugdige kleur en een prachtige, complexe neus met veel zwart fruit. Aandronk is zacht, rijp, rond en soepel. Veel vulling, mooi fruit, rijpe tannines. Kracht, pit en lengte. Schitterend.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1996 is opvallend jong nog. Fijne, bijna bloemige neus met ook iets van tabak. In de mond elegant en heel fijn. Magnifieke lengte. Heel klassiek met veel toekomst.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1994 is nog jong van kleur en heeft een mooie, iets kruidige neus. In de mond is hij wat aan de droge kant en mist hij charme. Het is het eerste jaar zonder filtering.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1993 is fascinerend mooi. Prachtige, diepe kleur en explosief in de neus. Superfruit, bijna surmaturité. In de mond komt nú het terroir aan bod. Een wijn met vulling, diepte en complexiteit. Superbe lengte.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1992 is verrassend goed, want het betreft een oogstjaar zonder reputatie. Complexe neus met terroir, thee, ijzeroxiden. In de mond nog vol energie en goede lengte. Volledig op dronk.

Pommard 1er cru Clos de Épeneaux 1989. Mahonierood. Ingetogen neus met wat tertiaire aroma’s, tabak, thee. Eerst nog goed spa, dan toch wat stoffig en droog. Ook in afdronk iets droog. Nu lichtjes over de top.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1988 staat nog volop in het leven. Prachtige, complexe neus en opmerkelijk krachtig in de mond. Bittertje. Complex in afdronk met aardse tonen. De oorspronkelijk hoge zurengraad werkt nu in het voordeel van dit jaar.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1991. Op veel domeinen in Bourgogne een superjaar. Ook hier. Een rendement van slechts 17 hl/ha. Prachtig wijnrood, superbe complex met de smaak van ijzeroxiden (bloed). Geweldige kracht, gepaard aan verfijning. Hij blijft en blijft. Vol harmonie.

Pommard 1er cru Clos des Épeneaux 1990. Ondanks het rendement van boven de 40 hl/ha met recht de finale van een grandioze proeverij. Veel dynamiek, geweldige intensiteit, Grote, nog jeugdige kracht. Gigantisch potentieel.


                                                                                    verslag van Gert Crum, wijnschrijver.